Siwe włosy: przyczyny powstawania i porady dotyczące pielęgnacji

Z wiekiem siwych włosów przybywa zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. To naturalne zjawisko, znane również jako kanities, często budzi wiele pytań.

O systemie pigmentacji włosów.

Na naturalną pigmentację włosów wpływa przede wszystkim stosunek dwóch typów melaniny we włóknach: eumelaniny i feomelaniny. Te pigmenty są produkowane w melanocytach — wyspecjalizowanych komórkach znajdujących się u podstawy mieszków włosowych. Eumelanina odpowiada za odcienie brązowe i czarne, natomiast feomelanina nadaje włosom odcienie blond, rude i miedziane. To właśnie względny stosunek eumelaniny i feomelaniny decyduje o ostatecznym kolorze włosów.

Produkcja melaniny jest regulowana przez szereg genów i czynników środowiskowych. W szczególności gen MC1R odgrywa kluczową rolę w określaniu pigmentacji. Jego wariacje mogą prowadzić do zmniejszenia lub zmiany produkcji melaniny, co skutkuje jaśniejszymi kolorami włosów, takimi jak blond lub rudy. Po syntezie z tyrozyny pod wpływem enzymu tyrozynazy, melanina jest przenoszona do keratynocytów — komórek znajdujących się u podstawy cebulki włosa i odpowiedzialnych za produkcję keratyny. Warto zauważyć, że keratyna jest głównym składnikiem włosów (około 95%).

Przyczyny pojawiania się siwych włosów

Pojawienie się siwizny — to naturalny proces, który zazwyczaj rozpoczyna się około 35 roku życia. Jednak nie wszyscy jesteśmy równi, jeśli chodzi o pojawianie się siwizny. U niektórych włosy siwieją już po dwudziestce, podczas gdy inni zachowują naturalny kolor do pięćdziesiątki. Przyczyny pojawienia się siwych włosów są różnorodne.

• Wiek. Najczęściej siwienie jest spowodowane naturalnym starzeniem się organizmu, któremu towarzyszy stopniowe zmniejszanie się liczby melanocytów i ich aktywności. Ponadto, podczas wzrostu włosów jako produkt uboczny wydziela się nadtlenek wodoru. Jest to reaktywny związek, który uruchamia łańcuch reakcji prowadzących do degradacji melaniny. Zazwyczaj nadtlenek wodoru jest rozszczepiany przez enzym zwany katalazą, ale z czasem jego ilość w komórkach staje się coraz mniejsza, co sprzyja pojawianiu się siwizny.
• Dziedziczność. Wiek, w którym pojawiają się pierwsze siwe włosy, jest w znacznej mierze dyktowany genetyką. Badania wykazały, że osoby typu tzw. europejskiego zazwyczaj zauważają siwiznę po trzydziestce, typu azjatyckiego — bliżej czterdziestki, a przedstawiciele typu afrykańskiego — w piątej dekadzie życia. W to zaangażowanych jest kilka genów, takich jak wspomniany już gen MC1R lub gen IRF4. Jedna lub kilka mutacji w tych genach może przyspieszyć lub spowolnić siwienie.
• Stres oksydacyjny. Zanieczyszczenie środowiska, promienie UV i palenie tytoniu powodują stres oksydacyjny na komórki, co prowadzi do nadmiernej produkcji wolnych rodników. Te rodniki, poprzez serię reakcji, niszczą melaninę — pigment, który nadaje włosom kolor. W ten sposób stres oksydacyjny przyczynia się do pojawiania się siwizny.
• Niektóre choroby autoimmunologiczne. Bielactwo — to nabyte autoimmunologiczne schorzenie, charakteryzujące się białymi plamami na skórze (leukoderma) i depigmentacją włosów. Dzieje się tak, gdy układ odpornościowy atakuje melanocyty, które wskutek tego umierają lub tracą zdolność do funkcjonowania.
• Stres lub wstrząsy emocjonalne. Przewlekły stres może być czynnikiem przyczyniającym się do wczesnego pojawiania się siwizny. Badania sugerują, że długotrwałe narażenie na stres może zakłócać pracę melanocytów — komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny, co prowadzi do zmniejszenia pigmentacji włosów. Najbardziej znany przykład to Maria-Antonina, której włosy, jak mówiono, posiwiały przez noc przed egzekucją z powodu silnego stresu.
• Niedobór witamin lub składników odżywczych. Niedobór witamin B12, D, B9, a także selenu, żelaza lub miedzi może wpłynąć na kolor włosów i spowodować przedwczesne siwienie. Zaangażowane mechanizmy są różnorodne i zależą od konkretnej substancji. Na przykład, miedź stymuluje aktywność tyrozynazy — enzymu, który zapewnia przekształcenie tyrozyny w melaninę. Selen i cynk, z kolei, są przeciwutleniaczami, które chronią melaninę przed wolnymi rodnikami.

Charakterystyka i cechy siwych włosów

Siwe włosy mają nieco inną teksturę w porównaniu z innymi typami włosów, są bardziej kruche i podatne na zewnętrzne uszkodzenia. Ta cecha wynika z niskiej ilości melaniny w ich korze — środkowej warstwie włókna włosa. W rzeczywistości, melanina odgrywa nie tylko rolę estetyczną: ona również chroni włosy, w szczególności chroniąc je przed stresem oksydacyjnym spowodowanym promieniami UV lub zanieczyszczeniem środowiska.

Ponadto, produkcja łoju (sebum) przez gruczoły łojowe z czasem maleje. Sebum — to ochronna warstwa lipidowa, która jest syntetyzowana na powierzchni skóry głowy, a następnie rozprowadzana na całej długości i końcówkach włosów. Jest ona kluczowa dla utrzymania nawilżenia i ochrony włókien. Zmniejszenie syntezy sebum wyjaśnia, dlaczego siwe włosy są zazwyczaj bardziej suche i łamliwe.

Ważne jest, aby zauważyć, że siwe włosy czasami mają skłonność do żółknięcia. Aby wyjaśnić to żółknięcie, istnieje kilka przyczyn, wśród których jest utlenianie resztkowej melaniny. To utlenianie prowadzi do zmiany struktury chemicznej melaniny, co daje żółty kolor. To zjawisko może dotknąć włosy dowolnego odcienia, jednak z powodów kolorystycznych jest ono najbardziej widoczne właśnie na siwych włosach. Rzeczywiście, jeśli zmierzyć biały i żółty, uzyskamy żółtawy odcień, natomiast połączenie brązowego i żółtego da raczej jasnobrązowy kolor.

Siwe włosy: specjalna pielęgnacja

Ze względu na swoją kruchość siwe włosy wymagają specjalnej pielęgnacji. Aby zrekompensować niedobór melaniny i zmniejszoną syntezę sebum, zaleca się regularne nawilżanie siwych włosów za pomocą odżywczych masek lub olejków. W razie potrzeby można również skorzystać z produktów opracowanych specjalnie dla siwych włosów. Mogą to być, na przykład, fioletowe szampony, które neutralizują żółte odcienie, lub odżywcze odżywki.

Zalecamy również właścicielom siwych włosów unikanie używania narzędzi do stylizacji termicznej, takich jak prostownice czy termoszczotki. Będąc niezwykle delikatnymi, takie włosy źle znoszą nagrzewanie. Ponadto, ważne jest, aby chronić siwe włosy przed promieniami słonecznymi UV, które powodują stres oksydacyjny. W tym celu w szczególnie słoneczne dni można nakryć głowę kapeluszem, czapką lub chustą albo używać specjalnych środków przeciwsłonecznych do włosów.

Pierwsza siwizna: co robić?

Siwienie włosów — to naturalne zjawisko, które prędzej czy później dotyka każdego. Kiedy w fryzurze pojawiają się pierwsze siwe włosy, istnieje kilka opcji działań. Najprostszym jest zaakceptowanie ich. W takim przypadku warto umiejętnie zarządzać przejściem między włosami pigmentowanymi a siwymi, aby uniknąć zbyt ostrej granicy.

Niektórzy reagują bardziej radykalnie, po raz pierwszy widząc siwiznę, i decydują się ją wyrywać. Chociaż wyrywanie siwego włosa nie spowoduje pojawienia się dwóch nowych w jego miejscu (wbrew powszechnemu mitowi), jest to jednak niepożądane działanie, ponieważ traumatyzuje skórę głowy.

Jeśli siwe włosy sprawiają kłopot, można spróbować ukryć je, zmieniając fryzurę, strategicznie układając pasma lub decydując się na farbowanie czy rozjaśnianie. Jeśli wybierzesz tę ostatnią opcję, radzimy skorzystać z usług profesjonalnego fryzjera, ponieważ farbowanie włosów to dość techniczny proces, który trudno wykonać samodzielnie w sposób profesjonalny.